Ontdek speurtochten

Wandel door het historische hart van Franeker langs eeuwenoude stinzen, het beroemde kaatsterrein en het wereldberoemde Eisinga Planetarium. Ontdek hoe deze Friese Elfstedenstad groeide van een 'stinzenzwerm' van adellijke huizen tot de plek waar het oudste nog werkende planetarium ter wereld staat.

Wandel door het centrum van Venray: van het voormalige klooster Jerusalem, langs het Venrays Museum en de laatgotische Grote Kerk, voorbij het neorenaissancistische Oude Raadhuis en de Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Smartenkerk, naar twee eeuwenoude wegkapellen en de Gitzelsmolen uit 1856.

Wandel langs de plek waar het huis van de Duitse Orde tegenover de kerk stond, een kasteel op een eilandje in de Dommel en de statige villa's die de geschiedenis van Vught vormgaven — een route langs kruisridders, kloosterlingen en negentiende-eeuwse notabelen door het historische hart van het dorp.

Wandel door het historische hart van Vlaardingen: van korenmolen Aeolus langs het Buizengat en de Vlaardinger Driesluizen, via de Hoogstraat naar de Grote Kerk en het Geuzenmonument op de Markt. De route eindigt aan de Oude Haven, bij het monumentale Hollandiagebouw en Museum Vlaardingen.

Een wandeling van ruim anderhalve kilometer door het hart van IJmuiden (gemeente Velsen): van de naoorlogse winkelstraat Lange Nieuwstraat, langs een rijksmonumentale watertoren en de geschiedenis van spoor en brug, naar een stille begraafplaats en de haven met museum en een tweede watertoren aan de Dokweg.

Wandel door het historische hart van Vaals, waar de familie Von Clermont in de achttiende eeuw als lakenfabrikanten hun stempel drukte op het dorpsbeeld. Ontdek hoe godsdienstvrijheid ervoor zorgde dat lutherse, waalse, hervormde en katholieke gemeenschappen hier vlak bij elkaar hun eigen kerken bouwden, en eindig bij het kleinste museum van Nederland en een achttiende-eeuwse gedenknaald in het Von Clermontpark.

Een wandeling door het hart van Veendam, de 'Parkstad' van de Groninger Veenkoloniën: van sportpark De Langeleegte en zwemparadijs Tropiqua, via de plek waar het Ooster- en Westerdiep samenkomen, langs een vrijmetselaarsloge uit 1878 en de Grote Kerk uit 1662, naar het Veenkoloniaal Museum, een beschermd dorpsgezicht en het spoorwegstation.

Een wandeling door het dorpscentrum van Zuidlaren, langs een rijksmonumentale watertoren, een notarisvilla, de eeuwenoude Dorpskerk, een voormalige havezate die dienstdeed als gemeentehuis, een monumentale villa en een molenmuseum aan het water.

Een wandeling door het historische hart van Tiel: van de oudste kerk van de stad, via monumentale gebouwen van het stadhuiscomplex, naar de plek waar ooit een kasteel en een stadspoort stonden, langs de oude vismarkt, tot aan het Flipje & Streekmuseum in de herbouwde Waterpoort.

Een compacte wandeling van ongeveer 1,8 kilometer door het historische hart van Tilburg. De route voert langs de imposante Heuvelse kerk en de eeuwenoude Heikese kerk, passeert de plek van een gedurfde verzetsactie uit de Tweede Wereldoorlog, doorkruist het rijksbeschermde stadsgezicht en het sfeervolle Dwaalgebied, en eindigt bij het Natuurmuseum Brabant en de moderne wolkenkrabber StadsHeer — een wandeling die de laag-voor-laag geschiedenis van Tilburg blootlegt, van middeleeuwse kerk tot 21e-eeuwse skyline.

Een wandeling door het oudste dorp van Terschelling: langs de eeuwenoude vuurtoren de Brandaris, over duinen met een verscholen radarstelling uit de Tweede Wereldoorlog, naar het museum van poolvaarder Willem Barentsz, de Westerkerk en het geheimzinnige wachthuisje Het Wakend Oog aan de haven.

Wandel door het hart van Sassenheim: van het moderne treinstation, langs de watertoren en het sportpark van twee voetbalclubs, naar een uitgebrande molenromp en een neogotische kerk, om te eindigen bij de eeuwenoude ruïne die naam gaf aan de hele gemeente Teylingen.

Een wandeling door Burgum, de hoofdplaats van de voormalige gemeente Tietjerksteradeel: van het moderne Hendrik Bulthuis Akwadukt en de mysterieuze Poppensteen, via het dorpshart naar de eeuwenoude Kruiskerk en tot slot het Observeum, waar streekmuseum en volkssterrenwacht samenkomen.

Een wandeling door IJlst, een van de Friese elf steden: van het station dat de trein bijna nooit kreeg, langs de fabriek van Nooitgedagt en een van de oudste huizen aan de Eegracht, door het rijksbeschermde stadsgezicht naar de zaagmolen De Rat en de rondzwervende Terpensmole.

Wandel langs de rivier de Vecht ten zuiden van het centrum van Breukelen, langs een eeuwenoud kasteel, een middeleeuwse ridderhofstad, een schutsluis uit de Nieuwe Hollandse Waterlinie en twee statige buitenplaatsen. Deze route laat zien hoe adellijke geslachten en rijke Amsterdamse kooplieden hun sporen achterlieten aan de oevers van de Vecht.

Wandel van het eeuwenoude landgoed Te Werve, met wortels tot in de 13e eeuw, naar het bruisende centrum van Rijswijk, waar schouwburg, Huis van de Stad en de Naald van Rijswijk elkaar treffen rond de plek waar in 1697 de vrede van Rijswijk werd getekend. De tocht eindigt in Oud-Rijswijk, bij de torenspits van de Sint-Bonifatiuskerk en de eeuwenoude motte van kasteel Den Burch.

Een korte wandeling door het hart van Scherpenzeel: langs het eeuwenoude Huis Scherpenzeel en het omliggende landgoed van de familie Royaards, en verder naar de voetbalvelden waar het dorp vandaag de dag samenkomt.

Wandel door de historische Schiedamse binnenstad: van de Grote Markt met het Oude Stadhuis, langs de Sint-Janskerk en de Waag, naar de Korenbeurs waar ooit moutwijn voor de jenever werd verhandeld. De route eindigt bij de Schiedamse molens aan de Westvest en de Noordvest, met De Noord — de hoogste molen ter wereld — als slotstuk.

Een korte wandeling door het hart van Soest langs gemeentelijke monumenten: twee scholen van dezelfde architect, statige villa's aan de Wilhelminalaan, een herenhuis met een liefdadig verleden en een watertoren die tegenwoordig een woonhuis is.

Van een voetbalveld waar fabrieksarbeiders ooit met de pet rondgingen, via een eeuwenoude kerk en het 900 jaar oude dorpshart, naar de imposante Merwedebrug en de bedrijvige Haven van Papendrecht. Een wandeling die het dijkdorp Papendrecht van west naar oost laat zien, van voetbalveld tot rivierhaven.

Een wandeling door Oostzaan: van het waterrijke Twiske, via de eeuwenoude Kerkbuurt en de Grote Kerk, langs het historische Zuideinde naar het moderne hoogspanningsstation aan de rand van het dorp.

Een wandeling door het noorden van Winschoten: van een verscholen 18e-eeuws landgoed, langs de drie molens van de 'Molenstad', naar een voormalige kerk die nu een cultuurpodium is, en tot slot het Israëlplein, hart van de naoorlogse binnenstad.

Een wandeling langs de kapellen van Panningen en Helden, twee dorpen die sinds 2010 samen de gemeente Peel en Maas vormen. Van een kerkhofkapel onder een oude linde, via het levendige centrum van Panningen, naar drie eeuwenoude kapellen in Helden.

Een korte wandeling door het historische hart van Ouderkerk aan de Amstel: van de eeuwenoude Sefardische begraafplaats Beth Haim, over de Kerkbrug en langs de Amstelkerk, naar het handbediende kabelpontje Jan Coevertveer, een voormalig Michelinsterrenrestaurant en de moderne basculebrug over de Amstel.

Een korte wandeling door het groene hart van Oegstgeest, langs een eeuwenoud kasteel waar een Franse filosoof ooit woonde, een verscholen buitenplaats, een neogotische kerktoren, het sportpark van een club met wortels in Leiden, en een kerkgebouw dat nu cultureel centrum is.

Een compacte wandeling door het middeleeuwse hart van Maastricht: van een gotisch kloostercomplex, via het imposante Vrijthof met zijn kerkentweeling, naar stille kloosterhoven en de synagoge in het Statenkwartier. Nog geen kilometer lang, maar boordevol geschiedenis.

Dokkum is een van de Friese elf steden en ligt op de plek waar de Dokkumer Ee en het Dokkumergrootdiep samenkomen. De stad geniet historisch vooral bekendheid omdat, volgens de overlevering, de Angelsaksische missionaris Bonifatius er in 754 om het leven kwam - nog altijd komen daardoor jaarlijks duizenden pelgrims naar Dokkum. Deze wandeling voert je door de historische vestingstad: langs een rijk versierde 18e-eeuwse gevelsteen, de bedevaartskapel, het brugwachtershuis op het bolwerk, het 17e-eeuwse stadhuis, de karakteristieke Waag, een eeuwenoude korenmolen en de imposante watertoren.

Onder de moderne straten van Nieuwegein-Noord ligt het verdwenen dorp Jutphaas verscholen. Loop over de Nedereindseweg en de Herenstraat — ooit de Dorpstraat — langs een negentiende-eeuwse kerk, en langs de plekken waar ridderhofsteden als Plettenburg en Wijnestein stonden tot ze in 1481 in vlammen opgingen. Bij Rijnhuizen maakt de tocht een sprong van zes eeuwen: hier onderzochten natuurkundigen tot 2015 plasma en kernfusie, op de grond van een 17e-eeuws kasteel.

Een compacte wandeling door het zuidwestelijke deel van Uden (gemeente Maashorst): van het Britse ereveld Uden War Cemetery, langs het 17e-eeuwse Kruisherenklooster en de door Piet Mondriaan geschilderde Molen van Jetten, via de buurt Moleneind-Groenewoud en de Sint-Petruskerk naar het levendige kernwinkelgebied van Uden.

Een korte wandeling door het historische hart van Nijkerk: langs twee kerken, een verdwenen klooster, het Plein, een oud weeshuis en de plek van een verdwenen molen. Al deze plekken zijn eeuwenlang met elkaar verweven via de naam Catharina en de zorg voor zieken en wezen.

Een wandeling door het hart van Mook: van de spoorbrug over de Maas en het verdwenen Station Heumen, langs het voormalige klooster Maria en de eeuwenoude Sint-Antonius Abtkerk, naar de rust van Mook War Cemetery en het kapelletje dat zijn naam dankt aan een eeuwenoude legende over dwalende zielen.

Een wandeling langs de sporen van drie verdwenen kastelen in Leiderdorp: Huis ter Mey, Oud-Berendrecht en Zijlhof, die alle door oorlogsgeweld werden verwoest. De route begint in het centrum van Leiderdorp en eindigt bij de Spanjaardsbrug, de eeuwenoude verbinding met de stad Leiden.

Een wandeling door Landsmeer: van de plek waar ooit een Michelinsterrenrestaurant stond, langs de plaatselijke voetbalclub, naar het Twiske met zijn molen op de dorpsgrens, en tot slot het stille veenweidegebied van het Ilperveld.

Een korte wandeling langs de sporen van Venloon, het middeleeuwse dorp dat door oprukkend stuifzand moest verhuizen naar de huidige plek van Loon op Zand. Via de buurtschap Land van Kleef, de parochiekerk en Het Witte Kasteel eindig je bij het sportpark van voetbalclub Uno Animo.

Een korte wandeling door de Leidse Pieterswijk: van het laboratorium waar Nobelprijswinnaar Kamerlingh Onnes helium vloeibaar maakte, via de Pieterskerk en de Latijnse school van Rembrandt, naar twee verscholen hofjes — waaronder de schuilplaats van de Pilgrim Fathers vóór hun overtocht naar Amerika.

Een compacte wandeling door het historische hart van Leeuwarden: van de monumentale Vrouwenpoortsbrug, langs de Harlingersingel en door park de Noorderplantage, naar het Oldehoofsterkerkhof met de beroemde scheve Oldehove-toren en de Friese cultuurinstellingen Tresoar en de Afûk.

Een compacte wandeling door het centrum van Lochem: langs een remonstrantse kerk die ooit afbrandde en herbouwd werd, de schouwburg met een eigen brandverleden uit 1908, de eeuwenoude Grote of Sint-Gudulakerk, een rijksmonumentale lantaarnpaal op de Markt, de Witte Kerk, en het beschermde villapark Berkeloord met zijn voormalige hertenkamp.

Een korte wandeling door het historische hart van Hoorn: van de Waag op het Roode Steen, langs het Statenlogement en het rijk versierde Foreestenhuis, naar een 17e-eeuws pothuis, de Mariakapel en de laatgotische Kruittoren, tot slot over het sierlijke Kippebruggetje.

Een wandeling door het hart van Hilversum langs het werk van beroemde bouwmeesters: van Dudoks wereldberoemde raadhuis tot Duikers moderne Gooiland. Onderweg kom je ook een eeuwenoude kerktoren, een zwerfkei uit de voorlaatste ijstijd en een stil verzetsmonument tegen.

Wandel door het dorp Kapelle langs de plekken van twee verdwenen middeleeuwse kastelen, een moderne kerk met een slanke spits, het Franse Ereveld, het spoorwegstation en het voetbalveld — een route die de geschiedenis van dit Zeeuwse dorp laag voor laag blootlegt, van de 12e eeuw tot vandaag.

Een compacte wandeling door het historische centrum van Helmond: van het middeleeuwse Kasteel Helmond en zijn museum, via een voormalige Hervormde kerk en het eeuwenoude Huis met de Luts, naar de Sint-Lambertuskerk, de plek van de verdwenen Heilig Hartkerk en Theater Het Speelhuis in een oude kerk.

Een compacte wandeling door het centrum van Hengelo: van het kunstenaarshuis Het Lambooijhuis en de kenmerkende stadhuistoren, via het herdenkingsmonument Niet Vergeten en de Schouwburg, naar het spoorwegverleden rond Station Hengelo, Poppodium Metropool en het verdwenen GOLS-station.

Een korte wandeling door het rijksbeschermde dorpshart van Warffum in Het Hogeland: langs de eeuwenoude Sebastiaankerk op de wierde, de oudste stenen pastorie van het Groningse platteland, een bijzondere zaagmolen, de Joodse begraafplaats, een historische buurtschap en het spoorstation aan de lijn naar Roodeschool.

Een korte wandeling door het historische hart van Gouda: van de Markt met stadhuis en Waag, langs een laatgotisch gildehuis en het laatste muurhuisje bij de Sint-Janskerk, naar statige grachtenpanden aan de Lage Gouwe en Turfmarkt, en tot slot een hofje van barmhartigheid aan de Nieuwehaven.

Een korte speurtocht door het historische hart van de Friese havenstad Harlingen, langs een eeuwenoude kerktoren, statige koopmanshuizen, een rijksmonumentale sluis met leeuwenbeelden en het fraaie 18e-eeuwse stadhuis.

Een wandeling door het hart van Heemstede: langs een neogotische kerk, een modernistisch postkantoor en een expressionistische brug over de Zandvaart, naar het Vrijheidsbeeld en wandelbos Groenendaal met zijn verdwenen uitkijktoren.

Een wandeling door de historische vestingkern van Gorinchem, langs de Grote Kerk, het Gorcums Museum, de Kapeltoren, de Varkenmarkt, de voormalige Arkelpoort, korenmolen Nooit Volmaakt en de Lingehaven. Ontdek hoe deze Zuid-Hollandse vestingstad eeuwenlang haar torens, poorten en waterwegen bouwde, verdedigde en gebruikte.

Een korte wandeling door het oude centrum van Heemskerk langs eeuwenoude kerktorens, een voormalig raadhuis, de plek van een volledig verdwenen kasteel en een moderne kerk, met als afsluiter het imposante Slot Assumburg.

Een compacte wandeling langs zes plekken binnen de wallen van Naarden, de best bewaarde vestingstad van Nederland: van een bastion met museum tot verdwenen stadspoorten, een oud arsenaal en het mausoleum van Comenius.

Een wandeling door het centrum van Geldrop: van het eeuwenoude kasteel aan de Kleine Dommel, langs verdwenen en overgebleven kerken en een negentiende-eeuwse watermolen, naar het opvallende Glazen Huis en de robuuste Sint-Jozefkerk.

Een wandeling door Appingedam langs het station, de Joodse begraafplaats en synagoge, het rijksbeschermde stadsgezicht, de Molukse kerk en de eeuwenoude kerk van Opwierde — een route langs de sporen die uiteenlopende gemeenschappen in de stad hebben nagelaten.

Een korte wandeling door het historische hart van Gennep: langs de Markt met stadhuis, kerktoren en protestantse kerk, langs de oorlogsmonumenten aan het Vredesplein, en tot slot naar de plek waar ooit kasteel Lonesteyn stond.

Wandel door het centrum van Ede en Landgoed Kernhem: van een prehistorische grafheuvel vol legendes en een raadselachtige zwerfkei, via een kerk die concertzaal werd en een verdwenen spoorhalte, naar een stille herdenking aan de bevrijding, het monumentale station en een eeuwenoude gaslantaarn met een verrassend modern kunstwerk.

Een wandeling door het centrum van Emmen: van het Rensenpark, waar de oude dierentuin ooit stond, via historische straten en de Hondsrugtunnel naar Wildlands Adventure Zoo Emmen, de moderne opvolger.

Een korte wandeling door het hart van Roosteren, het noordelijkste dorp van Zuid-Limburg, langs de dorpskerk, twee wegkapellen en twee kastelen aan de rand van het dorp.

Een wandeling langs de rand van de historische binnenstad van Dordrecht: van een neogotische kerk met een reliek van het Heilig Kruis, via een verdwenen stadspoort met een agrarische naamsherkomst en een jeneverstokerij uit 1872, naar een voormalig arbeidershofje, een spaarbank met de tekst nog in de gevel gebeiteld, en een negentiende-eeuwse schouwburg.

Een compacte wandeling in de oude Hanzestad Doesburg: van het hofje waar een jonkheer de stad in 1813 van plundering redde, langs de hoofdkerk en het vredesmonument dat herinnert aan de opgeblazen Martinitoren, naar het streekmuseum en de kerk die letterlijk hoger staat dan de Grote Kerk.

Een compacte wandeling door de oude Hanzestad Deventer: van de haringrokerij aan de Bokkingshang en het pakhuis van een rijk geworden koopman, via het Penninckhuis met zijn schuilkerk, naar de Lebuinuskerk waar in 768 de eerste houten kerk verrees, de beroemde Latijnse School van Thomas a Kempis en een verdwenen stadspoort.

Een wandeling door de marinestad Den Helder: van een Japanse tuin in botanische tuin Hortus Overzee, via de negentiende-eeuwse watertoren en het voormalige kantongerecht, naar het Nationaal Monument voor het Reddingswezen, de oudste katholieke kerk van het bisdom Haarlem en de oudste kerk van de stad.

Een korte, dichte wandeling door het historische hart van Delft: van de Oude Kerk met haar scheve toren, via het huis met de hopbellen en de plek waar in 1477 het eerste Nederlandstalige gedrukte boek verscheen, naar het huis waar Johannes Vermeer woonde en werkte, de oude stadsleenbank en de negentiende-eeuwse synagoge.